Anders luisteren naar jezelf, dat klinkt misschien wat raadselachtig. In deze blog licht ik graag toe dat focusing allesbehalve raadselachtig of zweverig is. In mijn praktijk ontmoet ik regelmatig cliënten die worstelen met een probleem dat ze maar niet opgelost krijgen of met een negatief beeld over zichzelf wat hen flink onzeker maakt. Een negatief zelfbeeld maakt namelijk kwetsbaar en werkt belemmerend. Het is een negatieve bril waardoor je naar jezelf kijkt.
Focusing (ontwikkeld door Eugene Gendlin) werkt eigenlijk niet door iets te fixen, maar door iets veel ruimte te geven. Het gaat niet noodzakelijkerwijs over veranderen, maar vooral over contact maken met datgene wat in het lichaam voelbaar is en wat om aandacht vraagt. Ik ga daarom niet meteen aan de slag met iemands verhaal, maar vraag de aandacht naar binnen te richten, naar wat zich in het lichaam aandient.
Felt sense
Wat zich in het lichaam aandient kan bijvoorbeeld zijn: druk op de borst, dichtgeknepen keel, knoop in de maag, zwaar gevoel in de benen, spanning in de schouders, pijn in het hoofd. Het is iets vaags, het heeft nog geen woorden of betekenis. Het is ‘iets’ dat zich in het lichaam laat voelen. Dat wordt in focusing ‘felt sense’ genoemd. Door hier met aandacht naar toe te gaan kan dat ‘iets’ worden onthuld waardoor het betekenis krijgt. Dit illustreer ik graag aan een praktijkvoorbeeld.
Praktijkvoorbeeld
Een cliënt kwam bij mij met het probleem van een laag zelfbeeld. Op het werk werd hij gepest en dat bevestigde zijn idee over zichzelf: zie je wel, ik doe er niet toe. Nadat we enkele traumatische ervaringen met EMDR en een aantal belemmerende overtuigingen hadden aangepakt, besloot ik een sessie focusing te doen. Ik startte met een korte visualisatie om even ‘te landen’. Daarna vroeg ik wat hij tijdens de visualisatie had waargenomen in zijn lichaam. Hij zei: ik voel mijn schouders, mijn keel, enkel en borst. Hij vulde aan: bij stress trek ik mijn schouders altijd op, ik ervaar beklemming op mijn borst en ik knijp ik mijn keel dicht. Ik heb een sportblessure dus ook pijn in mijn enkel. Toen ik vroeg waar de meeste aandacht naartoe ging zei hij meteen: mijn keel! En met zijn handen pakte hij zijn keel vast. Ik spiegelde zijn houding en vroeg of het goed was om daar met zijn aandacht naartoe te gaan. Met deze ‘felt sense’ zijn we aan de slag gegaan.
SIBAM model
Bij focusing gaat het niet om het verhaal van de cliënt maar om de lichamelijke signalen en de betekenis daarvan. Het model SIBAM is daarbij helpend. Het model bevat 5 ingangen waarmee je de ‘felt sense’ kunt bevragen en leren kennen. S = Sensaties (fysieke gewaarwordingen in het lichaam, zoals spanning, warmte, druk). I = Image (innerlijke beelden, geluiden of herinneringen die spontaan opkomen). B = Behavior (lichamelijke reacties of impulsen om te bewegen of iets te doen). A = Affect (gevoelens of emoties, zoals blijdschap, boosheid, verdriet of angst). M = Meaning (gedachten of overtuigingen die iemand verbindt aan wat hij of zij meemaakt). *
Focus op het lichaam
In de sessie focusing ging mijn cliënt met zijn aandacht naar zijn keel en kon toen vertellen over een aantal associaties die hij hierbij kreeg. Zoals verdriet en tekort schieten. Terwijl ik een stilte liet vallen, kwam ineens het beeld van zijn moeder in zijn gedachten. Zij was aan keelkanker gestorven. Na nog een stilte zei hij: Nee, het is niet mijn moeder, het gaat over mijn vader die afgelopen weekend weer iets wilde wat ik echt niet wilde. Dat gaat al jaren zo, hij denkt alleen maar aan zichzelf. Als ik nu voor mezelf kies, voel ik me schuldig en denk ik dat ik niet de moeite waard ben. Nadat mijn cliënt dit had gezegd voelde hij de beklemming in zijn keel afnemen. Hij realiseerde zich dat het eigenlijk niet ging over ‘ik doe er niet toe’, maar over de angst om afgewezen te worden. Zo’n inzicht wordt in focusing ‘felt shift’ genoemd, een verschuiving van (negatief) oordeel over zichzelf naar de wens om iets te leren over zichzelf. Door op de verschillende niveaus te luisteren, gebeurt er iets vanbinnen. Door het niet weg te duwen of te verklaren, kan er iets verschuiven.
Tekenen
Regelmatig vraag ik een cliënt om een tekening te maken van wat zich in het lichaam aandient. Zo’n tekening kan verhelderend werken en in één keer duidelijk maken waar de kern van het probleem zit. Zo had een cliënt meteen het beeld Matroesjka poppetjes. Het ging om het kleinste poppetje dat opgesloten zat. Een andere cliënt tekende het beeld van een grote Aladin die als een spook volledig over haar schouders hing (innerlijke criticus). Weer een andere cliënt tekende een vogelkooi, waarvan het deurtje open stond maar waar de vogel niet uit durfde te vliegen.
Focusing en wandelcoachen
Als wandelcoach ga ik binnenkort focussen in de natuur uitproberen. Volgens mij is het een prachtige manier om in stilte te laten komen wat om aandacht vraagt. Hulpmiddel kan zijn om een symbool in de natuur te kiezen dat staat voor de felt sense of misschien wel voor de felt shift.
Tot slot
Ben je nieuwsgierig geworden naar wat jouw lichaam je te vertellen heeft en hoe je hiervan kunt leren? Ik help je graag te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, wat het voor je betekent en hoe je het geleerde in je leven meer vorm kunt geven.
Het is mijn passie om mensen te coachen die worstelen met vragen over hun loopbaan, werk of leven.
Het geeft mij veel voldoening als ze na onze gesprekken weer beter in hun vel zitten, uit durven gaan van hun eigen kracht, ballast uit het verleden hebben opgeruimd of een nieuwe baan/toekomstperspectief hebben gevonden.
Als je mijn blogs wilt delen in je netwerk, dan stel ik dat erg op prijs. Dank je wel!
06 – 247 33 202
riafreijsen@talentwerk.nl